{"id":15,"date":"2012-08-05T16:08:00","date_gmt":"2012-08-05T16:08:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ledrum.is\/?p=15"},"modified":"2012-08-05T16:08:00","modified_gmt":"2012-08-05T16:08:00","slug":"uppruni-hljodsjarinnar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ledrum.is\/?p=15","title":{"rendered":"Uppruni hlj\u00f3\u00f0sj\u00e1rinnar"},"content":{"rendered":"<p>Ekki er h\u00e6gt a\u00f0 fjalla um t\u00e6knin\u00fdjungar sem hafa au\u00f0velda\u00f0 skipstj\u00f3rum l\u00edfi\u00f0 \u00e1n \u00feess a\u00f0 minnast \u00e1 tilkomu hlj\u00f3\u00f0sj\u00e1rinnar sem betur er \u00feekkt \u00e1 me\u00f0al \u00edslenskra sj\u00f3manna sem &#8220;ASDIC&#8221; sem er skammst\u00f6fun \u00e1 &#8220;<b>A<\/b>nti<b>S<\/b>ubmarine <b>D<\/b>etection <b>I<\/b>nvestigation <b>C<\/b>ommittee&#8221; sem var nefnd \u00e1 vegum breska sj\u00f3hersins og s\u00e1 um eins og nafni\u00f0 gefur \u00ed skyn a\u00f0 finna kafb\u00e1ta. S\u00e1 bandar\u00edski kom me\u00f0 sitt eigi\u00f0 nafn \u00e1 sama fyrirb\u00e6ri (sem \u00feeir nota bene fengu gefins fr\u00e1 \u00feeim bresku) og nefndu \u00fea\u00f0 SONAR. \u00deeim sem hafa bl\u00e6ti fyrir skammst\u00f6funum er bent \u00e1 a\u00f0 SONAR er skammst\u00f6fun fyrir &#8220;<b>SO<\/b>und <b>N<\/b>avigation <b>A<\/b>nd <b>R<\/b>anging.&#8221;<\/p>\n<p>Virkni t\u00e6kisins er ekki \u00f3svipu\u00f0 d\u00fdptarm\u00e6li, nema \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 geta bara m\u00e6lt botninn beint fyrir ne\u00f0an skipi\u00f0, \u00fe\u00e1 er h\u00e6gt a\u00f0 m\u00e6la allt \u00ed kring eftir \u00fev\u00ed hvernig ma\u00f0ur stillir botnstykki\u00f0. <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=-fAAxEIFeLU&amp;feature=related\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">H\u00e9r<\/a> m\u00e1 sj\u00e1 stutt myndband sem \u00fatsk\u00fdrir virknina og hvernig v\u00edsindamenn nota t\u00e6ki\u00f0 til \u00feess a\u00f0 kortleggja sj\u00e1varbotninn og allt sem finnst \u00e1 milli botns og yfirbor\u00f0s sj\u00e1var. <\/p>\n<p>Fors\u00f6gu hlj\u00f3\u00f0sj\u00e1rinnar m\u00e1 rekja allt til \u00e1rsins 1822 er Daniel Colloden ger\u00f0i tilraunir til \u00feess a\u00f0 m\u00e6la hra\u00f0a hlj\u00f3\u00f0s ne\u00f0ansj\u00e1var \u00e1 Genfarvatni \u00ed Sviss. T\u00e6kin sem hann nota\u00f0i til tilraunarinnar var einfaldlega bjalla sem slegi\u00f0 var \u00ed ne\u00f0ansj\u00e1var sem h\u00e9kk ne\u00f0an \u00far b\u00e1ti og m\u00edkraf\u00f3ns sem nam hlj\u00f3\u00f0i\u00f0 fr\u00e1 \u00f6\u00f0rum b\u00e1ti. <a href=\"http:\/\/www.instituteformarineacoustics.org\/SonarPrimer\/cullex1.gif\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">H\u00e9r<\/a> m\u00e1 sj\u00e1 einfalda teikningu af efnivi\u00f0 tilraunarinnar.<\/p>\n<p>V\u00edkur n\u00fa s\u00f6gunni til \u00e1rsins 1912 er Lewis nokkur&nbsp;<a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lewis_Fry_Richardson#Patents_for_detection_of_icebergs\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Richardson<\/a>, sem var allt \u00ed senn, st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ingur, e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingur, ve\u00f0urfr\u00e6\u00f0ingur, s\u00e1lfr\u00e6\u00f0ingur og fri\u00f0arsinni&nbsp; ger\u00f0i tilraunir til \u00feess a\u00f0 finna \u00edsjaka me\u00f0 hlj\u00f3\u00f0i ne\u00f0ansj\u00e1var en kveikjan a\u00f0 \u00feeirri uppfinningu var einmitt <a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/RMS_Titanic\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Titanic<\/a> slysi\u00f0. \u00deeir sem til \u00feekkja vita a\u00f0 Titanic s\u00f6kk eftir \u00e1rekstur vi\u00f0 \u00edsjaka. Upprunalega bygg\u00f0ist hans uppfinning \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 finna \u00edsjakana me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 senda hlj\u00f3\u00f0bylgu \u00ed gegnum andr\u00famslofti\u00f0 og hlusta eftir bergm\u00e1linu en breytti henni flj\u00f3tlega \u00feannig a\u00f0 \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 senda hlj\u00f3\u00f0bylgju \u00ed gegnum andr\u00famslofti\u00f0, \u00fe\u00e1 valdi hann a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 ne\u00f0ansj\u00e1var. \u00dear me\u00f0 var hlj\u00f3\u00f0sj\u00e1in br\u00e1tt a\u00f0 veruleika og m\u00e1tti \u00fear \u00feakka \u00e1huga sj\u00f3herjum, s\u00e9r \u00ed lagi \u00feess breska sem \u00feurftu br\u00e1\u00f0nau\u00f0synlega a\u00f0 finna kafb\u00e1ta og s\u00f6kkva \u00feeim \u00ed fyrri heimstyrj\u00f6ldinni.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.ob-ultrasound.net\/langevin.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Paul Lang\u00e9vin<\/a> var\u00f0 s\u00e1 n\u00e6sti til \u00feess a\u00f0 taka vi\u00f0 keflinu, en \u00ed kringum \u00e1ri\u00f0 1916 t\u00f3kst a\u00f0 hanna t\u00e6ki sem gat numi\u00f0 hlj\u00f3\u00f0 sj\u00e1varbotninum og j\u00e1rnstykki \u00e1 200 metra d\u00fdpi. Tveimur \u00e1rum seinna gat hann numi\u00f0 bergm\u00e1l fr\u00e1 kafb\u00e1ti \u00e1 1500 metra d\u00fdpi. Galli var \u00fe\u00f3 \u00e1 \u00feessari gj\u00f6f Njar\u00f0ar a\u00f0 \u00e1 \u00feessum t\u00edma ekki var um sendit\u00e6ki a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, heldur eing\u00f6ngu hlustunart\u00e6ki. \u00dea\u00f0 var ekki fyrr en vi\u00f0 lok fyrri heimstyrjaldarinnar a\u00f0 honum t\u00f3kst a\u00f0 senda \u00fat hlj\u00f3\u00f0merki \u00e1samt \u00fev\u00ed a\u00f0 hlusta \u00e1 bergm\u00e1li\u00f0. \u00de\u00f3 svo a\u00f0 hans uppfinningar hafi ekki hj\u00e1lpa\u00f0 miklu \u00ed fyrri heimstyrj\u00f6ldinni, \u00fear e\u00f0 \u00fe\u00e6r komu of seint, \u00fe\u00e1 ur\u00f0u \u00fe\u00e6r mikilv\u00e6gar \u00feegar fram \u00ed dr\u00f3 og byggist s\u00fa hlj\u00f3\u00f0sj\u00e1rt\u00e6kni sem \u00feekkist enn \u00ed dag \u00e1 hans vinnu.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 var ekki fyrr en um mi\u00f0ja 19. \u00f6ld a\u00f0 \u00cdslendingar fengu ve\u00f0ur af \u00feessu undrat\u00e6ki. Fyrsta \u00edslenska skipi\u00f0 sem var b\u00fai\u00f0 hlj\u00f3\u00f0sj\u00e1 var var\u00f0skipi\u00f0 (Gamli) \u00c6gir, en \u00fea\u00f0 var sett \u00ed skipi\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1953 og fylgdu nokkur \u00edslensk fiskiskip \u00ed kj\u00f6lfari\u00f0. Ekki fylgdu nein kraftaverk \u00feessu undrat\u00e6ki fyrst um sinn \u00fear sem kunn\u00e1ttuna vanta\u00f0i. Nokkrir skipstj\u00f3rar n\u00e1\u00f0u \u00fe\u00f3 einhverjum \u00e1rangri me\u00f0 Eggert G\u00edslason, kunnan aflaskipstj\u00f3ra \u00e1 V\u00ed\u00f0i II GK 275 fr\u00e1 Gar\u00f0i, fremstan \u00ed flokki.<\/p>\n<p>\u00c1ri\u00f0 1953 var ekki vi\u00f0 l\u00fd\u00f0i kv\u00f3takerfi \u00e1 \u00cdslandi.<\/p>\n<p>Views: 0<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekki er h\u00e6gt a\u00f0 fjalla um t\u00e6knin\u00fdjungar sem hafa au\u00f0velda\u00f0 skipstj\u00f3rum l\u00edfi\u00f0 \u00e1n \u00feess a\u00f0 minnast \u00e1 tilkomu hlj\u00f3\u00f0sj\u00e1rinnar sem betur er \u00feekkt \u00e1 me\u00f0al \u00edslenskra sj\u00f3manna sem &#8220;ASDIC&#8221; sem er skammst\u00f6fun \u00e1 &#8220;AntiSubmarine Detection Investigation Committee&#8221; sem var nefnd \u00e1 vegum breska sj\u00f3hersins og s\u00e1 um eins og nafni\u00f0 gefur \u00ed skyn a\u00f0 finna [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-15","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sjavarutvegur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ledrum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ledrum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ledrum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ledrum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ledrum.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ledrum.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ledrum.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ledrum.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ledrum.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}